Nedir.Org *
Sponsorlu Bağlantılar
admin

Eylemsi Nedir

Sponsorlu Bağlantılar
Sponsorlu Bağlantılar

Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle
Fiilimsi, yani eylemsi kelime olarak "fiil gibi" yani eylem gibi demektir. Bir dilbilgisi terimi olarak anlamı ise şudur: Belirli eklerle fiil tabanlarından türeyen, isim, sıfat ve zarf olarak kullanılabilen ve yan cümleciğin yüklemi olabilen kelimelere fiilimsi denir. Fiilimsi ya da eylemsi; fiillerden türemelerine karşın fiilin bütün özelliklerini göstermeyen; cümle içerisinde isim soylu sözcükler gibi kullanılan fiil soylu kelimelerdir. Türkçede fiilimsiler, fiillere yapım ekleri ekleyerek oluşturulur. Fiilimsi aldığı yapım ekine göre cümlede isim, sıfat ya da zarf olarak kullanılabilir.
 

Fiilimsilerin Özellikleri

1. Fiil anlamını tamamıyla yitirmezler.
2. Fiile gelen zaman ve şahıs eklerini almazlar, yani fiil çekimine girmezler (Olumsuzluk eki hariç).
3. Fiil cümlelerinde yüklem olamazlar. Ancak isim cümlelerinde ek-fiil eki alarak yüklem olabilirler.
4. Fiilimsi olan kelimeler veya fiilimsi ile oluşan kelime grupları cümlede yan cümlecik oluşturabilirler.
5. Fiilimsiler bulundukları cümleyi birleşik yapılı hâle getirebilirler.
6. Fiilimsi ekleri yapım eki olarak da tanımlanabilir.
7. Fiilimsileri niteleyen kelimeler zarf görevinde olurlar.
 

Fiilimsi Çeşitleri

Türkçede isim-fiil (mastar), sıfat-fiil (ortaç) ve zarf-fiil (ulaç) olmak üzere üç fiilimsi türü vardır: 

1. İsim - Fiil

Ek-fiillerle karıştırılmamalıdır. Kök veya gövdelerine -me, -iş ve -mek eklerinin (veya ses uyumlarına göre düzenlenmiş hallerinin) getirilmesiyle yapılan ve cümlede isim görevinde kullanılan sözcüklerdir:
 Kardeşim okumayı öğrendi.
 Bu bakışından hoşlanmadım.
 Yarın okula gitmek istemiyorum.
 
İsim-fiil eki -iş ile işteşlik eki -iş karıştırılmamalıdır. İsim-fiiller isim görevinde kullanılırken işteşlik eki fiilden fiil üretir:
 Ayrılmadan önceki son bakışı hepimizi derinden etkiledi. (isim-fiil, isim görevinde)
 Işıklı bir ağaç gibi bakışıyor gözlerin. - İlhan İrem, Sevecen (bakmak fiilinden türetilmiş fiil)
 
İsim-fiil eki -me ile olumsuzluk eki -me ile karıştırılmamalıdır:
 Sabahları koşmayı severim. (isim-fiil)
 Koridorlarda koşmayın! (-ma olumsuzluk ekidir. Sözcük fiil hâlindedir.)
 
Ancak olumsuzluk ekinin ardından isim-fiil eki gelebilir:
 Yarın sizinle gelmemeyi tercih ederim. (ilk -me olumsuzluk eki, ikincisi isim-fiil eki)
 
İsim-fiiller fiilimsi olmaktan çıkıp kalıcı birer isim halini alabilir:
 Ocağın yanındaki çakmağı kullanabilirsin. (İsim olmuştur. Fiilimsi sayılmaz.)
 Yazları her akşam dondurma yeriz. (İsim olmuştur. Fiilimsi sayılmaz.)
 

2. Sıfat - Fiil

Fiillerin cümlede sıfat görevinde kullanılan hâlleridir. Fiillerin sonuna sıfat-fiil ekleri getirilerek oluşturulurlar. Fiillere -an, -ası, -mez, -ar, -di(k), -di(ği) -ecek, -miş eklerinin getirilmesiyle türemişlerdir.
 Gelecek yıl işe başlayacak.
 Polisler olası kazaları önlemek için kontrolü sağlıyorlardı.
 Salonda hep bildik yüzler vardı.
 Bastığın yerleri "toprak" diyerek geçme, tanı! - Mehmet Akif Ersoy
 Haşladıktan sonra, suyu iyice süzülmüş sebzeleri kâseye boşaltıyoruz.
 Okuldan sonra koşar adım yanıma geldi.
 
Sıfat-fiillerin ardından bir isim gelmediğinde sıfat-fiiller adlaşır:
 Sinirli olduğu her halinden anlaşılıyor.
 Toplantıya gelmeyeceğini biliyordum.
 Yoldan geçenleri gözlüyordu.
 Eve gelirken bir tanıdığa rastladım.
 

3. Zarf - Fiil

Fiil kök ve gövdelerine getirilen eklerle geçici zarf oluşturan yapılara zarf fiil denir. Çekim eki almazlar. Fiillere -esiye, -ip, -meden, -ince, -ken, -eli, -dikçe, -erek, -ir ... -mez, -diğinde, -e ... -e, -meksizin, -cesine eklerinin getirilmesiyle türemişlerdir.
 Önce eve uğrayıp, daha sonra bize gelecekmiş.
 Ancak çok çalışarak başarılı olabilirsin.
 Yemeğimi bitirir bitirmez gelirim.
 Gidiyordum, gurbeti gönlümde duya duya
 Ulukışla yolundan Orta Anadolu'ya - Faruk Nafiz Çamlıbel

Eylemsi Resimleri

  • 2
    Eylemsi (Fiilimsi) Nedir 3 yıl önce

    Eylemsi (Fiilimsi) Nedir

Eylemsi Sunumları

  • 0
    Önizleme: 4 ay önce

    Eylemsiler / fiilimsiler slaytı (sunum-pptx)

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    Fiilimsi Nedir?Eylem kök veya gövdelerinden belli eklerle türeyerek girişik bileşik cümlelerde yan cümleciğin yüklemi görevini üstlenen sözcüklerdir.Çift görevli sözcüklerdir.Bir yandan fiil gibi yargı bildirirken diğer yandan da isim,sıfat,zarf olurlar.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    2. Sayfa
    FİİLİMSİLER(EYLEMSİLER)İSİM FİİLLERSIFAT FİİLLERZARF FİİLLERstyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    3. Sayfa
    İSİM FİİLLERCümlede ad görevinde kullanılabilen eylemsilerdir.Eylem kök veya gövdelerine”-me,-ma;-mek, -mak;-ış,-iş,-uş,-üş”ekleri getirilerek oluşturulurlar.Bir ad tamlamasının tamlayanı ya da tamlananı olabilirler.Ek eylem alarak temel cümlenin yüklemi olabilirler.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    4. Sayfa
    -ış,-iş,-uş,-üşBu ek de fiillerden iş isimleri yapar.ÖRNEK:yaz-ış,bil-iş,sol-uşNOT:oku-y-uş örneğinde olduğu gibi ünlü ile biten fiiller bu ekle birleşirken araya”-y-”yardımcı ünsüzü girer. style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    5. Sayfa
    -mak,-mek:Bu ek,fiillerden hareket isimleri yapar.ÖRNEK:koş-mak,uyu-mak,düşün-mekBu ekle isim kalıplaşarak bir nesneyi karşılar.ÖRNEK:ye-mek,çak-makstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    6. Sayfa
    -ma,-meBu ek,fiillerden iş isimleri yapar.ÖRNEK:al-ma,oku-ma,git-meBu ekle yapılmış nesne isimleri de vardır.ÖRNEK:dol-ma,sar-ma,dondur-mastyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    7. Sayfa
    SIFAT FİİLLERCümlede sıfat görevinde kullanılabilen eylemsilerdir.Eylem kök ve gövdelerine şu ekler getirilerek oluşturulur:-r,-ar,-er,-ır,-ir,-ur,-ür,-mez,-maz,-acak,-ecek,-mış,-miş,-muş,-müş,-dık,-dik,-duk,-dük,-an,-en,-ası,-esi.Hepsinde zaman anlamı vardır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    8. Sayfa
    -dık,-dik,-duk,-dük,-tık,-tik,-tuk, -tükBu ek genellikle iyelik ekleriyle birlikte kullanılır.ÖRNEK:bil-diğ-im(soru),ver-diğ-i(söz)style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    9. Sayfa
    -an,-en -r,-ar,-erÖRNEK:yan-an(odun),bit-en(iş),piş-en(yemek)NOT:Bu ek,ünlü ile biten fiillere”-y-”yardımcı ünsüzü ile bağlanır.ÖRNEK:görme-y-en(göz)çıkma-y-an(can)ÖRNEK:bil-i-r(kişi)yaz-ar(kasa)gör-ü-r(göz)style.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    10. Sayfa
    -maz,-mez,-mış,-müş -acak,ecekÖRNEK:ağrı-maz(baş),bit-mez(iş)ÖRNEK:süslen-miş(oda),sön-müş(ateş)ÖRNEK:yat-acak(yer),bak-acak(kimse)öpül-ecek(el),söylen-ecek(söz)style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    11. Sayfa
    ZARF FİİLLERGörevleri,tek başlarına ya da öğe olarak kurdukları yan cümlecik halinde temel cümlenin zarf tümleci olmaktır.Eylem kök ve gövdelerine”-ıp,-ip,-up,-üp,-arak,-erek,-a,-e,-ken,-madan,-meden,-dıça,-dikçe,-dukça,-dükçe,-ınca,-ince,-unca,-ünce,-casına,-cesine”ekleri getirilerek oluşturulur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    12. Sayfa
    -arak,-erek -madan,-medenBu ekler,hal zarfı yaparlar.ÖRNEK:gül-erek(anlat-),koş-arak(eğlen-)ÖRNEK:bit-meden(gel-),anla-madan(konuş-)style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_yppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_yppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_yppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_yppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_yppt_wppt_h

    13. Sayfa
    -ınca,-ince -alı,-eliBu ekler,zaman zarfı yaparlar.ÖRNEK:gel-ince(ver-),duy-unca(söyle-)ÖRNEK:gid-eli(çalış-),say-alı(çoğal-)style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_yppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_yppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_yppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_yppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_yppt_wppt_h

    14. Sayfa
    -ken,-ıp,-ip,-up,-üp-ken:zaman zarfı yapan bu ek sadece”i-”fiiliyle kullanılır.Bu fiil,bazen düşebilir.ÖRNEK:çıkar(i)ken(düş-),yaş(i)ken(eğil-)ÖRNEK:süzül-üp(geç-),al-ıp(çıkar-)NOT:koş-a koş-a,ver-e(bil-)örneklerindeki”-a,-e”eki ile”gül-ü ver-”örneğindeki –ı,-i,-u,-ü eki de birer zarf-fiil ekidir.Ancak bu ekler örneklerde de görüldüğü gibi tekrarlarda ve birleşik fiillerin yapısında bulunmaktadır.style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

Eylemsi Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Eylemsi Ek Bilgileri

  • 0
    2 yıl önce

    Eylemsi Nedir?
    Fiilimsi


Sende Bilgi Ekle

Bu yazının geliştirilmesine yardımcı ol.

Kapak Resmi
Eylemsi (Fiilimsi) Nedir
Sponsorlu Bağlantılar
Yazı İşlemleri
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)

Bir şey Unutmadın mı ?

Bizi sonra tekrar bulmak için sitemizi aşağıdan beğenmelisin